Winter 3-daagse

Tussen kerst en oud en nieuw, aan het einde van het jaar, nodigen we je uit om samen stil te staan bij deze vraag die ons allemaal raakt.

Muriël, Piet, Quirijn, Willem Jan, Lukas en Henny

Al vast wat gedachten bij dit thema door Piet Ziel en Willem Jan van den Brink

Piet Ziel: “In vuur en vlam”

De zaal staat vol met tafeltjes en ezels. De schilderles is begonnen. We tekenen portretten. Ik heb krijtjes op kleur gelegd. Het model zit klaar. Wil ik dit? Heb ik vandaag wel zin? Ik weet dat het goed voor me is. Maar waarom eigenlijk?

Het gevecht begint. Alle lijnen gaan weer verkeerd. Toch begint er iets te ontstaan. Bijzondere mond, mooie haarlok… Ik begin iets te voelen voor het model én voor de deelnemers om me heen. Grijp krijtjes bijna lukraak. Voel kleur en enthousiasme in me opkomen.

Dat ik een portret moet maken is schijnbaar overgegaan in dat ik het wil maken. Van binnenuit. Niet te stoppen.

Zo werkt dat dus bij mij. Wanneer ik iets moet en raak gaandeweg enthousiast dan ga ik het pas écht doen.

Willem Jan van den Brink: Kun je eigenlijk wel jezelf zijn zonder de ander?

Een tijdje geleden fietste een groep schooljongens langs mijn huis. Vijf jongens, van wie er vier nogal stoer uitzagen. De vijfde was kleiner van stuk en leek wat minder goed in het gezelschap te passen.

Een van de stoere knapen wees naar hem en riep naar mij: ‘Vindt u hem ook niet ondermaats, meneer?’

Ik hoefde niet lang na te denken. ‘Nee hoor,’ riep ik terug, ‘hij is een kanjer!’

De jongens fietsten door. Maar de kleine jongen draaide zijn hoofd om en riep: ‘Dank u wel!’

Dat was alles. Een paar seconden, twee zinnen, vijf fietsen. Toch is dat voorval me bijgebleven.

Ik denk omdat ik me nog goed kan herinneren hoe het is om een jaar of veertien te zijn. Een leeftijd waarop je voortdurend in de spiegel van anderen kijkt, liefst zonder dat ze het merken. Je bent nog volop bezig iemand te worden, terwijl je klasgenoten al precies lijken te weten wie je bent.

Ik herinner me ook dat iemand het ooit voor míj opnam. De precieze woorden ben ik kwijt, maar niet het gevoel. Alsof iemand even een hand op de weegschaal legde, juist toen ik aan de verkeerde kant dreigde door te slaan.

We hebben het vaak over jezelf zijn. Alsof dat een kwestie is van alle invloeden van buitenaf wegstrepen, totdat er een zuivere versie van jezelf overblijft. Maar zo eenvoudig is het niet. Veel van wat we van onszelf vinden, hebben we eerst van anderen gehoord. Soms zo vaak dat we het zijn gaan geloven.

Dat geldt voor de woorden die ons klein maken. Maar ook voor de woorden die ons helpen rechtop te gaan staan.

En daar zit iets wonderlijks. Juist een ander kan je helpen om meer jezelf te worden. Niet door je te vertellen wie je bent of wie je moet zijn, maar door een oordeel te weerspreken waarin je dreigt vast te lopen. Door je even ruimte te geven om iemand anders te zijn dan de persoon voor wie je wordt aangezien.

Misschien begint jezelf zijn niet met je losmaken van anderen, maar met ontdekken welke stemmen je wilt blijven horen. En welke je niet langer het laatste woord geeft.

Woorden hebben gewicht. Sommige draag je jarenlang met je mee. Andere zou je het liefst onderweg verliezen.

Ik weet niet of die jongen zich mijn woorden nog herinnert. Maar ik hoop dat hij op een dag, als iemand hem vraagt wie hij eigenlijk is, niet eerst aan die vier jongens denkt.

En dat hij, als het erop aankomt, ook zonder mijn hulp kan zeggen: ‘Ik ben een kanjer.’

Al hoeft hij dat natuurlijk niet van de daken te schreeuwen. Op de fiets is hard genoeg.